News

Plastic verpakkingen, groenteresten, glazen bokalen … Elke Vlaming produceert jaarlijks zo’n 500 kg afval. Dat vuilnis lijkt waardeloos, maar is dat niet: er valt namelijk heel wat te hergebruiken. Ontdek de verschillende vormen van afvalrecuperatie in dit blogartikel.

 Bij recycleren denken je misschien spontaan aan papier, glas en PMD sorteren, maar afvalrecuperatie gaat verder dan dat. Er zijn drie manieren om het maximum uit je vuilnis te halen: materiaalrecyclage, verbranding met energierecuperatie en organische recyclage. 

1. Materiaalrecyclage

De afgelopen decennia heeft recyclage in Europa, en zeker in België, een enorme vlucht vooruit genomen. Ons land is kampioen in sorteren en hergebruiken: maar liefst 87,4% van ons huishoudelijk afval wordt gerecycleerd. Dat gebeurt in belangrijke mate via materiaalrecyclage, waarbij het materiaal van een afgedankt product wordt hergebruikt in een nieuw product.

Je fleecetruien of -dekens, bijvoorbeeld, waren in een (niet zo) ver verleden misschien petflessen. En ook bruin pakpapier is vaak al aan een tweede of derde leven toe. Die groenachtige flesjes frisdrank? Jawel: het resultaat van materiaalrecyclage.

2. Afvalverbranding met energierecuperatie

Niet al het afval is eenvoudig te verwerken tot iets nieuws. Zo krijgen verpakkingen van voedingswaren vaak een extra laag om condensatie te vermijden of om producten langer vers te houden. Die verschillende lagen zijn later moeilijk te scheiden, waardoor de materialen in de verpakking niet gerecycleerd kunnen worden. Ook verontreinigd materiaal – denk aan een gebruikt botervlootje – is niet zomaar te hergebruiken. Afval schoonmaken is immers duur en in veel gevallen onbegonnen werk.

Stoffen die bestaan uit complexe of verontreinigde materialen belanden daarom al snel in de verbrandingsoven. De energie die bij die verbranding vrijkomt, kan gebruikt worden om huizen, scholen of bedrijven van warmte te voorzien. Een mooi voorbeeld is het warmtenet van Roeselare, dat de energie van jaarlijks 65.000 ton afval inzet om stadsgebouwen, een zwembad en een ziekenhuis te verwarmen.

3. Organisch recycleren

Een derde optie is organisch recycleren. Daarbij wordt (nvl. organisch) afval omgezet tot compost in een compostbak-, hoop of industriële installatie. De compost wordt als bodemverbeteraar gebruikt, en voedt zo de groei van nieuwe gewassen, waaruit door bioraffinage nieuwe materialen gemaakt worden. Om afval organisch te kunnen recycleren, moet het uiteraard composteerbaar zijn. Groenteresten of tuinafval zijn hier ideaal voor, maar ook bioplastics kunnen mee op de composthoop.

Bij verbranding met energierecuperatie gaat ondanks de teruggewonnen energie, toch heel wat CO₂ de lucht in. Wanneer je afval echter organisch recycleert, gaat bijna niets verloren. Bovendien kunnen ook heel wat materialen die te sterk verontreinigd zijn voor materiaalrecyclage, zoals composteerbare voedingsverpakkingen, alsnog op deze derde manier verwerkt worden. Het komt er dus op aan om zo veel mogelijk klassieke plastic- en kunststofverpakkingen te vervangen door composteerbare alternatieven. Dat kan al heel eenvoudig: bijvoorbeeld door Compost Bags te gebruiken als groenten- en fruitzakjes.

Benieuwd hoe een composteerbaar product gemaakt wordt? Ontdek hoe The Compost Bag Company van kardoendistels tot zakjes komt.

Geen succesvolle organisatie zonder gepassioneerd team erachter. Bij The Compost Bag Company spannen 35 enthousiastelingen zich elke dag met veel goesting in om de plastic afvalberg te verkleinen. Dit keer zetten we Karina Daniels in de spotlights: “Hoe meer mensen het probleem van de plastic afvalberg kennen en er iets willen aan doen, hoe beter.”   

Met Karina Daniels heeft The Compost Bag Company in 2009 een gepassioneerde accountmanager in de armen gesloten. “Mijn taak bestaat er voornamelijk in om beleidsmakers en prospecten te overtuigen van onze diensten. Daarvoor ga ik de baan op in Vlaanderen en Zuid-Nederland. Elke gemeente en stad probeer ik te bezoeken om milieuambtenaren hernieuwbare en bio-afbreekbare producten aan te bevelen. Maar ook intercommunales, rust- en verzorgingstehuizen of compostverwerkingsfabrieken krijgen mij over de vloer. Samen met mijn Franstalige collega proberen we zo de Belgische, Nederlandse en Franse markt te overhalen om mee te stappen in ons verhaal.”

Hoe ziet een gemiddelde werkdag eruit?

“Ik start de dag om 8 uur samen met de collega’s van de binnendienst. Gewoonlijk begin ik met mails te beantwoorden, waarna ik verschillende klantenbezoeken voorbereid. Ook afspraken inplannen, offertes opmaken en nieuwe markten prospecteren behoren tot mijn takenpakket. Daarnaast komen klanten met vragen bij mij terecht. Ik ben dus betrokken bij elke stap van de commerciële kringloop.”

Welke uitdagingen zou je nog graag realiseren?

“We richten onze pijlen stilaan op de retailers. Voor ik hier begon, werkte ik als accountmanager in de beveiligingssector waar ik regelmatig met handelaars onderhandelde. Die ervaring komt nu goed van pas. Het overtuigen van grote retailers zal mij veel voldoening geven. Dat geldt ook voor horeca-uitbaters, daar lopen nu al een aantal testprojecten om hun organisch afval te sorteren. Maar voor mij is the sky the limit. Hoe meer mensen het probleem van de plastic afvalberg kennen en er iets willen aan doen, hoe beter.”

Je bent ook kringloopkracht, wat houdt dat precies in?

“Als vrijwilliger zet ik mij in om kringlooptechnieken binnen mijn gemeente te promoten. Dat gaat van thuis composteren, over afvalarm tuinieren en mulchen tot het voedselverlies beperken. Samen met de milieudienst en de intercommunale worden er infoavonden georganiseerd, publiceren we artikels in infobladen of geven we tips en tricks over hoe je thuis zelf je steentje bij kan dragen voor het milieu. Want elke stap telt, hoe klein de impact van één persoon ook mag zijn, . Die visie draag ik ook uit met The Compost Bag Company.”

Wat doe je in je vrije tijd?

“Met twee tieners in huis is er bij ons heel wat leven in de brouwerij. Om dat te compenseren, zoek ik graag de stilte op. Dan pas kom ik helemaal tot rust. Niks zaliger dan met de honden in de vrije natuur lopen, waar niets of niemand anders te bespeuren is. Maar op tijd en stond een citytrip met dochterlief of een paintballactiviteit met mijn zoon sla ik zeker niet af. Daarnaast pik ik graag een theaterstuk, museum of concert mee in het weekend. In de luie zetel ploffen: nee, da’s niks voor mij.”

Kardoendistels vormen de basis voor de Compost Bag-zakjes. Dat organisch materiaal geeft onze zakjes hun belangrijkste eigenschap: ze zijn 100% composteerbaar. Maar kardoendistels hebben nog heel wat andere ecologische én economische troeven.

In het voorjaar krijgen kardoendistels grote paarse bloemen, die door bijen bevrucht worden. Eens uitgebloeid, blijft er een zaadbol over, gevuld met zaden rijk aan plantaardige olie. Die olie is niet geschikt voor voedselproductie, maar is wel de ideale grondstof voor bioplastics.

Eenvoudig te telen

Kardoendistels zijn eigenlijk heel makkelijke planten: ze bloeien zo’n zeven jaar lang elke zomer vlotjes op de meest dorre bodems. Doordat de wortels heel diep in de grond dringen, vinden ze steeds water en is bijkomend irrigeren niet nodig. De droge en rotsige bodems in Sardinië – waar de distels groeien – zijn een ramp voor voedselteelt, maar de ideale grond voor deze planten. Die bodem hoeft ook niet bemest te worden: de restanten van de distels die na de oogst overblijven, sterven in de winter af en voeden daarna de aarde voldoende om nieuwe planten te laten floreren.

Niets gaat verloren

Om van een distel een Compost Bag te maken, wordt een speciale oogstmachine gebruikt die de plant op twee verschillende hoogtes afsnijdt. Eerst oogst ze de goed gevulde zaadbollen. Daarna maait de machine de droge stengels verder af tot op zo’n 30 cm boven de grond. Met de stengels wordt energie opgewekt die een bioraffinaderij aandrijft. De installatie perst olie uit de zaden waarmee uiteindelijk bioplastics worden gemaakt.

Wat overblijft van de plant – het stuk stengel van 30 cm – sterft af en voedt de bodem voor een nieuwe cyclus. Ook restproducten die tijdens het omzetten van olie naar bioplastics vrijkomen, worden opnieuw ingezet, bijvoorbeeld in cosmetica of biologische onkruidbestrijders. Op die manier wordt elke distel volledig gebruikt.

Bloeiende lokale economie

Kardoendistels zijn niet alleen vanuit ecologisch standpunt een goede zaak, ze geven ook de economie in het arme Noord-Sardinië een stevige duw in de rug. In de streek werd decennia geleden een industrie gebouwd die olie uit het Midden-Oosten zou verwerken, maar dat plan kwam nooit van de grond. Het gevolg? Braakliggende terreinen, verkommerde industriële sites en werkloosheid.

Vandaag biedt de oogst en verwerking van kardoendistels werk aan 250 Italianen en draaien de bioraffinaderijen op volle toeren. Akkers waar men jarenlang geen raad mee wist, staan nu vol met distels. Bovendien trekken de bloemen in het voorjaar heel wat bijen aan. De honing die ze maken, biedt veel lokale boeren een extra inkomen. De restanten van de geperste zaden komen ook terug naar de boeren als krachtvoer voor hun geiten. en dat zorgt voor sterkere dieren die kwalitatieve melk, kaas en vlees bieden.

Dat kardoendistels de ideale grondstof zijn voor de composteerbare, bio-based en biologisch afbreekbare Compost Bags, dat is duidelijk. Maar wat betekenen al die termen ook alweer? Op onze blog leggen we ze haarfijn uit.

Sinds de Belgische supermarkten in 2004 vrijwillig plastic zakjes aan de kassa banden, hebben we in Vlaanderen al 4.560 ton plastic uitgespaard. Maar wat de flinterdunne plastic zakjes voor groenten en fruit betreft, is er nog een lange weg te gaan.

In Wallonië zijn ook die tasjes verboden, en ook in Brussel verdwijnen ze binnenkort. Maar in Vlaanderen lijkt de impasse compleet, nadat Fedpack, de federatie van de verpakkingsindustrie eerder vorige week in de commissie Leefmilieu van het Vlaams Parlement een verrassend pleidooi hield vóór plastic zakjes. Wat zijn de alternatieven voor de vervuilende tasjes? We zetten enkele opties op een rij.

1. Betalende plastic zakjes

Een eerste oplossing is om klanten te laten betalen voor de groenten- en fruitzakjes, zoals voor plastic zakken aan de kassa. Het idee: consumenten willen geld uitsparen, en zullen minder zakken gebruiken.

2. Stevige plastic zakjes

Vrijwel alle supermarkten bieden aan de kassa stevige zakken aan, maar ook in de versafdeling enkel stevige tassen aanbieden, net zoals in Frankrijk, zou de afvalberg verder verkleinen. Het achterliggende idee is dat klanten de groententasjes kunnen hergebruiken, en er dus minder geproduceerd – en minder weggegooid worden. Helaas vergeten we onze herbruikbare tassen vaak mee te nemen naar de winkel, en puilen onze kasten uit met zakjes die we amper gebruiken. En: het blijft plastic. Gooi je de tasjes toch weg, dan belast je opnieuw het milieu.

3. Papieren zakjes

Papier lijkt een goed “natuurlijk” alternatief voor plastic. Verrassend genoeg is dat ecologisch gezien niet helemaal het geval: papieren zakken zijn zwaarder, waardoor het transport een veel grotere milieukost heeft dan plastic. Bovendien scheuren ze makkelijker dan plastic, vooral als ze vochtig worden, en kunnen ze dus moeilijk hergebruikt worden. Een niet onbelangrijk detail: aan de kassa moeten papieren tasjes telkens geopend worden om te zien wat erin zit. Dit zou het afrekeningsproces vertragen en voor de supermarkten jaarlijks tot 3,8 miljoen extra personeelskosten meebrengen.

4. CompostBag®

Een vierde optie zijn biologisch afbreekbare plastic zakjes. Ze bieden de voordelen van plastic zakjes (licht en makkelijk transporteerbaar), maar belasten het milieu quasi niet. CompostBags® zijn bovendien waterdampdoorlatend, waardoor groenten en fruit langer bewaren in de koelkast. Bovendien zijn ze steviger dan de gratis zakjes die nu gebruikt worden. Je kan ze dus opnieuw meenemen naar de supermarkt, of hergebruiken in  de Ventimax® emmertjes, om GFT-afval thuis te verzamelen. Zo moet je geen extra zakjes aankopen voor je compostbakje. Goed voor het milieu, én voor je portemonnee.

Jaarlijks belandt zo’n 35 000 ton microplastics in zee, kopte De Standaard. Eerst banen die minuscule plastiekdeeltjes zich een weg door onze waterzuiveringsstations. Dan slikken vissen en andere zeedieren ze in. En vervolgens belanden ze ook op ons bord. Per jaar komen er op die manier zo’n 60 deeltjes in ons bloed en lymfestelsel terecht. Onderbelicht, maar even onrustwekkend is dat deze kleine boosdoeners ook via het land ons voedsel aantasten.

Microplastics zijn minuscule plastic korreltjes en schilfertjes, nauwelijks zichtbaar met het blote oog. Gezwind sluipen ze door onze filtersystemen en vormen ongehinderd een bedreiging voor mens en milieu. We zien deze kleine plasticdeeltjes opduiken in cosmeticaproducten als tandpasta, peeling en douchegel waar ze worden ingezet als schuurmiddel. Verder komen microplastics vrij wanneer grote stukken plastic ‘uiteenvallen’ door blootstelling aan bijvoorbeeld zonlicht. En bij het wassen en drogen van synthetische kledij als nylon of polyester.

Wormen met groeiachterstand

De gevolgen van de plasticsoep in onze oceanen zijn desastreus. Maar hoe zit het op land? Veroorzaken microplastics daar dan geen problemen? Vorig jaar onderzocht een team van Wageningen University voor het eerst de gevolgen in de bodem. Daaruit bleek dat wormen een groeiachterstand oplopen door blootstelling aan grote hoeveelheden microplastics. Daarnaast komen de plastics via de uitwerpselen van deze dieren nog dieper in de grond terecht, mogelijk zelfs tot in ons drinkwater.

Folie in de grond

Hetzelfde gevaar geldt dus ook op het land. Microplastics accumuleren zich in de bodem waardoor op lange termijn een ondoordringbare laag kan ontstaan. Hierdoor raken zuurstof en water niet meer tot aan de wortels. Gevolg op lange termijn: een onvruchtbaar terrein. Een grote boosdoener in dit verhaal zijn plastic groenten- en fruitzakjes uit de supermarkt. Ze komen via het GFT in de compostering of vergisting terecht waarna ze deels versnipperd tot microplastics in compost of digestaatkorrels belanden. De boer die er zijn akkers mee voedt, helpt zo onbewust zijn grond naar de knoppen.

CompostBag® to the rescue

Van Frankrijk over Kenia tot Californië, maar ook Wallonië en Brussel: steeds meer landen en regio’s verbieden de plastic zakjes in winkels en supermarkten. Maar in Vlaanderen blijven handelaars ze gul meegeven, waardoor nog meer microplastics in het milieu terechtkomen. Onze bio-afbreekbare CompostBags® vormen een ecovriendelijk alternatief: volledig composteerbare zakjes die bovendien je groenten en fruit langer vers houden en nadien herbruikbaar zijn om GFT in de keuken mee in te zamelen. Want ja, deze zakjes mogen bij het GFT en biodegraderen volledig in de bodem. Say no more …

Zelf je steentje bijdragen om de plastic soep te reduceren? Lees eenvoudige tips om onze planeet proper te houden.